Toegankelijkheidslab – home
U bevindt zich hier:
  1. Home

HTML, ARIA en JavaScript

Voorbeelden van toegankelijke formulierlabels, uitklapknoppen en statusmeldingen.

Technische referentie voor developers, UX-specialisten en functioneel beheerders. Vergelijk per component de zichtbare interface, de accessibility tree in DevTools en de broncode. De illustraties zijn schematisch. Onder Meer informatie staan de implementatie en de handmatige verificatiestappen.

Van ontwerp naar acceptatie

  • UX specificeert per component het zichtbare label, de instructie- en foutteksten, de focusvolgorde en de toestanden zoals open, gesloten, geselecteerd en ongeldig.
  • Development legt de semantiek vast in de DOM en houdt de visuele toestand en de informatie in de accessibility tree synchroon. Controleer de berekende naam, rol, omschrijving en status in DevTools.
  • Functioneel beheer accepteert de component in de ingerichte omgeving. Test met een representatieve gebruikersrol en de ondersteunde combinatie van browser en hulpsoftware. Leg versie, beginsituatie, teststappen, verwacht resultaat en waarneming vast. Hertest dezelfde stappen na een wijziging.

HTML-opbouw

Leg intrinsieke semantiek vast met native HTML. Controleer de relatie tussen het zichtbare label, de berekende toegankelijke naam, de omschrijving en de bediening die de browser standaard levert.

Open HTML-opbouw

Implementatie- en acceptatiecriteria

  • Gebruik label[for] met een uniek id of omsluit het veld met label. Controleer in de accessibility tree waar de naam vandaan komt. Koppel aanvullende instructies via aria-describedby.
  • Groepeer radioknoppen met dezelfde name, afzonderlijke value-waarden en een fieldset met legend. Gebruik checkboxes voor onafhankelijke booleaanse keuzes en een native select voor een vaste optielijst.
  • Beoordeel alt op functie en context. Gebruik een lege waarde bij puur decoratieve afbeeldingen. Geef een afbeeldingslink zonder andere tekst een naam die het linkdoel uitdrukt.

Naam, label en omschrijving

Een zichtbaar label vertelt wat een veld is. De toegankelijke naam is wat hulptechnologie gebruikt om dat veld te herkennen. Een omschrijving geeft aanvullende informatie, bijvoorbeeld het gewenste formaat. Bij een invoerveld levert een gekoppeld HTML-label meestal de naam. Hulptekst koppel je apart.

Website

Fout
Website E-mailadres en formaat staan alleen als placeholder.
Goed
Website E-mailadres blijft staan. De hulptekst staat eronder.

DevTools

Fout
DevTools Naam: mogelijk uit placeholder. Geen gekoppelde hulptekst.
Goed
DevTools Naam: E-mailadres. Omschrijving: Gebruik je werkadres.

Kladblok

Fout
Kladblok <input type="email" placeholder="Gebruik je werkadres">
Goed
Kladblok <label for="werkmail">E-mailadres</label> <input id="werkmail" name="email" type="email" aria-describedby="werkmail-hulp"> <p id="werkmail-hulp">Gebruik je werkadres.</p>
Meer informatie over Naam, label en omschrijving

Zo bouw en controleer je dit

  1. Geef het veld een uniek id en koppel het zichtbare label met for.
  2. Geef de hulptekst een eigen id en verwijs ernaar met aria-describedby.
  3. Controleer in DevTools Naam en Omschrijving afzonderlijk. Tab daarna naar het veld en luister wat je schermlezer voorleest.

Verbeterde code

<label for="werkmail">E-mailadres</label>
<input id="werkmail" name="email" type="email"
       aria-describedby="werkmail-hulp">
<p id="werkmail-hulp">Gebruik je werkadres.</p>

Afbeeldingen en alt-tekst

De alt-tekst geeft de betekenis van een afbeelding in deze context. Bij een informatieve afbeelding beschrijf je de informatie die iemand nodig heeft. Een bestandsnaam vertelt meestal niets. Bij een puur decoratieve afbeelding gebruik je alt="". Bij een afbeelding die als enige inhoud in een link staat, beschrijft het tekstalternatief de bestemming of actie.

Website

Fout
Website Route via het plein Plattegrond met route. Alt: ingang.png
Goed
Website Route via het plein Plattegrond met route. Alt: Ingang via het plein.

DevTools

Fout
DevTools Afbeeldingsnaam: ingang.png.
Goed
DevTools Afbeeldingsnaam: Ingang via het plein.

Kladblok

Fout
Kladblok <img src="ingang.png" alt="ingang.png">
Goed
Kladblok <img src="ingang.png" alt="Ingang via het plein."> <img src="sierlijn.svg" alt="">
Meer informatie over Afbeeldingen en alt-tekst

Zo bouw en controleer je dit

  1. Bepaal eerst of de afbeelding informatie geeft, een functie heeft of puur decoratief is.
  2. Voeg alt toe op het img-element. Beschrijf bij een complexe plattegrond ook de volledige route in zichtbare tekst naast de afbeelding.
  3. Bekijk de toegankelijke naam in DevTools en lees de pagina met een schermlezer. Controleer of je de route ook begrijpt als je de afbeelding niet ziet.

Verbeterde code

<img src="ingang.png" alt="Ingang via het plein.">
<img src="sierlijn.svg" alt="">

Radioknoppen · één keuze

Gebruik radioknoppen als iemand één antwoord uit een groep mag kiezen. Dezelfde name groepeert de knoppen voor de browser. Een fieldset met legend geeft de groep een naam. Elke optie heeft daarnaast een eigen label.

Website

Fout
Website Ophalen en Bezorgen kunnen beide aanstaan.
Goed
Website Bezorgwijze: je kiest Ophalen óf Bezorgen.

DevTools

Fout
DevTools Twee radioknoppen met verschillende name-waarden.
Goed
DevTools Groepsnaam: Bezorgwijze. Opties: Ophalen en Bezorgen.

Kladblok

Fout
Kladblok <input type="radio" name="ophalen"> Ophalen <input type="radio" name="bezorgen"> Bezorgen
Goed
Kladblok <fieldset> <legend>Bezorgwijze</legend> <label><input type="radio" name="wijze" value="ophalen"> Ophalen</label> <label><input type="radio" name="wijze" value="bezorgen"> Bezorgen</label> </fieldset>
Meer informatie over Radioknoppen · één keuze

Zo bouw en controleer je dit

  1. Geef beide opties dezelfde name, maar elk een eigen value.
  2. Plaats ze in een fieldset en zet de vraag in de legend. Koppel elk optielabel aan zijn eigen knop.
  3. Tab naar de groep. Gebruik de pijltjestoetsen en controleer dat maximaal één optie geselecteerd is. Luister of de schermlezer de optie en de status meldt.

Verbeterde code

<fieldset>
  <legend>Bezorgwijze</legend>
  <label><input type="radio" name="wijze" value="ophalen"> Ophalen</label>
  <label><input type="radio" name="wijze" value="bezorgen"> Bezorgen</label>
</fieldset>

Selectievakjes · onafhankelijke keuzes

Gebruik een selectievakje als een keuze aan of uit kan staan. Als meerdere voorkeuren tegelijk toegestaan zijn, krijgt elke voorkeur een eigen checkbox. Een zichtbare tekst naast het vakje is pas een gekoppeld label als de HTML die relatie vastlegt.

Website

Fout
Website Het vakje staat naast ‘Nieuwsbrief’, maar de tekst hoort er technisch niet bij.
Goed
Website ‘Nieuwsbrief ontvangen’ is klikbaar en hoort bij het vakje.

DevTools

Fout
DevTools Rol: checkbox. Naam ontbreekt.
Goed
DevTools Rol: checkbox. Naam: Nieuwsbrief ontvangen.

Kladblok

Fout
Kladblok <input type="checkbox"> Nieuwsbrief ontvangen
Goed
Kladblok <label for="nieuwsbrief">Nieuwsbrief ontvangen</label> <input id="nieuwsbrief" name="nieuwsbrief" type="checkbox">
Meer informatie over Selectievakjes · onafhankelijke keuzes

Zo bouw en controleer je dit

  1. Gebruik input type=checkbox en koppel de tekst met label en id.
  2. Laat afzonderlijke voorkeuren onafhankelijk werken. Gebruik fieldset en legend als meerdere vakjes samen een vraag beantwoorden.
  3. Tab naar het vakje en druk op spatie. Controleer ook of klikken op het label werkt en de schermlezer de aangevinkte status aankondigt.

Verbeterde code

<label for="nieuwsbrief">Nieuwsbrief ontvangen</label>
<input id="nieuwsbrief" name="nieuwsbrief" type="checkbox">

Keuzelijst en combobox

Gebruik een native select voor een eenvoudige vaste lijst. Koppel het label aan de lijst. Bij een aangepaste combobox met zoeksuggesties moet je ook de rol, status en toetsenbordbediening volgens het gekozen ARIA-patroon implementeren.

Website

Fout
Website Een klikbare tekst ‘Kies land’ opent alleen met de muis.
Goed
Website Een gelabelde keuzelijst biedt Nederland en België.

DevTools

Fout
DevTools Geen native keuzelijst; geen ingebouwde toetsenbordbediening.
Goed
DevTools Naam: Land. Huidige keuze: Nederland.

Kladblok

Fout
Kladblok <div onclick="openLanden()">Kies land</div>
Goed
Kladblok <label for="land">Land</label> <select id="land" name="land"> <option value="nl">Nederland</option> <option value="be">België</option> </select>
Meer informatie over Keuzelijst en combobox

Zo bouw en controleer je dit

  1. Bepaal of een vaste keuzelijst volstaat. Gebruik dan select en option.
  2. Koppel een zichtbaar label aan de lijst. Gebruik duidelijke optieteksten.
  3. Test openen en kiezen met het toetsenbord op je doelplatform. Controleer met een schermlezer of de naam en gekozen optie duidelijk zijn.

Verbeterde code

<label for="land">Land</label>
<select id="land" name="land">
  <option value="nl">Nederland</option>
  <option value="be">België</option>
</select>

Verder lezen bij W3C. W3C-handleiding voor formulieren en de W3C-keuzehulp voor alt-tekst.

ARIA-opbouw

Gebruik WAI-ARIA om ontbrekende semantiek of dynamische toestanden aan hulptechnologie beschikbaar te maken. Inspecteer de berekende naam, omschrijving, rol en properties apart. ARIA voegt zelf geen toetsenbordgedrag toe.

Open ARIA-opbouw

Implementatie- en acceptatiecriteria

  • Behoud de native rol waar die past. Gebruik aria-labelledby voor een naam uit bestaande tekst en aria-describedby voor aanvullende context. Controleer de ID-verwijzingen en of een ARIA-attribuut de bedoelde native naam overschrijft.
  • Bij een disclosure moet aria-expanded na elke interactie overeenkomen met de zichtbaarheid van het paneel. Controleer bij aria-controls of het doel-ID bestaat.
  • Kies bij een custom combobox het toepasselijke APG-patroon, bijvoorbeeld een bewerkbare combobox met een listbox. Specificeer openen, sluiten, pijltjestoetsen, selectie en focusbeheer. Controleer dat de actieve suggestie en de gekozen waarde afzonderlijk te volgen zijn.
  • Onderzoek een dubbele linkaankondiging op naam, omschrijving, rol én aantal focusstops. Leg de browser, schermlezer en instellingen vast voordat je een conclusie trekt.

Waarom klinkt ‘link’ soms dubbel?

Een schermlezer kondigt doorgaans de naam en de rol van een link aan. Als de auteur het woord ‘link’ ook in de naam opneemt, kan het woord twee keer klinken. Een overbodige omschrijving kan de naam daarnaast herhalen. Hoor je twee afzonderlijke stops met Tab? Kijk dan of er twee aparte links in de pagina staan.

Website

Fout
Website Een link heet ‘Link naar openingstijden’.
Goed
Website Een link heet ‘Openingstijden’.

DevTools

Fout
DevTools Naam: Link naar openingstijden. Rol: link.
Goed
DevTools Naam: Openingstijden. Rol: link.

Kladblok

Fout
Kladblok <a href="/openingstijden" aria-label="Link naar openingstijden">Openingstijden</a>
Goed
Kladblok <a href="/openingstijden">Openingstijden</a >
Meer informatie over Waarom klinkt ‘link’ soms dubbel?

Zo bouw en controleer je dit

  1. Inspecteer in DevTools de naam, rol en omschrijving van de link. Controleer waar elk onderdeel vandaan komt.
  2. Laat de zichtbare linktekst het doel noemen. Verwijder een overbodig aria-label of een omschrijving die alleen de naam herhaalt.
  3. Tab door de pagina en luister opnieuw. Het precieze woordgebruik en de volgorde kunnen per schermlezer en instelling verschillen.

Verbeterde code

<a href="/openingstijden">Openingstijden</a>

ARIA · Klopt de status van een uitklapknop?

Een webwinkel heeft een knop ‘Bezorgopties’. Na het openen is de inhoud op het scherm zichtbaar. In de foutieve versie blijft aria-expanded op false staan. Een schermlezer kan daardoor melden dat de knop is ingeklapt. In de verbeterde versie verandert de ARIA-status mee met de zichtbare toestand.

Website

Fout
Browser · voorbeeld.nl Bezorgopties ▾ Ophalen of thuisbezorgen Schermlezer: ingeklapt
Goed
Browser · voorbeeld.nl Bezorgopties ▾ Ophalen of thuisbezorgen Schermlezer: uitgeklapt

DevTools · toegankelijkheid

Fout
DevTools · Toegankelijkheid Knop geselecteerd · inhoud zichtbaar Name: Bezorgopties Role: button Expanded: false
Goed
DevTools · Toegankelijkheid Knop geselecteerd · inhoud zichtbaar Name: Bezorgopties Role: button Expanded: true

Kladblok · broncode

Fout
Kladblok · voorbeeld.html <!-- Paneel is zichtbaar --> <button aria-expanded="false"> Bezorgopties </button>
Goed
Kladblok · voorbeeld.html <!-- Paneel is zichtbaar --> <button aria-expanded="true" aria-controls="bezorging"> Bezorgopties </button>
Meer informatie over ARIA · Klopt de status van een uitklapknop?

Herstellen en testen

  1. Gebruik een native button en geef het bijbehorende paneel een unieke id. Verwijs met aria-controls naar die id.
  2. Start in dit voorbeeld met een verborgen paneel en aria-expanded op false.
  3. Werk bij elke klik de zichtbaarheid van het paneel en aria-expanded tegelijk bij. Gebruik dezelfde toestand voor beide.
  4. Inspecteer de knop in DevTools. Controleer bij openen én sluiten of de berekende toestand overeenkomt met wat je op de pagina ziet.
  5. Ga met Tab naar de knop. Open en sluit met Enter en spatie. Controleer met een schermlezer of de status klopt en de focus op de knop blijft.

Verbeterde voorbeeldcode

<button type="button" id="bezorgknop" aria-expanded="false"
        aria-controls="bezorging">Bezorgopties</button>
<div id="bezorging" hidden>Ophalen of thuisbezorgen</div>
<script>
  const knop = document.querySelector('#bezorgknop');
  const paneel = document.querySelector('#bezorging');

  knop.addEventListener('click', () => {
    const openen = paneel.hidden;
    paneel.hidden = !openen;
    knop.setAttribute('aria-expanded', String(openen));
  });
</script>

W3C-patroon voor uitklapbare inhoud (Engels).

Verder lezen bij W3C. W3C over toegankelijke namen en omschrijvingen en het W3C-patroon voor comboboxen.

JavaScript-opbouw

Beheer focus en statusmeldingen bij DOM-mutaties en asynchrone interacties. Leg vooraf vast of de actie een nieuwe taakcontext opent of alleen feedback geeft binnen de huidige taak.

Open JavaScript-opbouw

Implementatie- en acceptatiecriteria

  • Bij een schermwissel moet het focusdoel zichtbaar en beschikbaar zijn vóór je focus() aanroept. Gebruik tabindex="-1" op een niet-interactieve kop als die programmatisch focus moet kunnen krijgen. Controleer document.activeElement en de eerstvolgende Tab-stop.
  • Bij een korte bevestiging houd je de bestaande focus. Werk de inhoud van een vooraf aanwezige role="status"-regio pas bij zodra de actie is geslaagd. Controleer de aankondiging met een schermlezer.
  • Test ook mislukte acties, trage reacties, herhaalde invoer en sluiten of annuleren. Controleer of de visuele toestand, toegankelijke status en focus op elkaar aansluiten.

Focus na een dynamische stap

Als JavaScript een nieuw schermdeel opent en de oude knop verdwijnt, kan toetsenbordfocus verloren gaan. Zet de focus na die overgang op een passende kop in het nieuwe schermdeel. Voor een korte statusmelding die geen nieuwe stap opent, kun je de focus juist laten staan.

Website

Fout
Website Stap 2 verschijnt. De oude knop verdwijnt en focus raakt zoek.
Goed
Website Stap 2 verschijnt. Focus staat op de nieuwe kop.

DevTools

Fout
DevTools Nieuw schermdeel zichtbaar. Focusdoel niet ingesteld.
Goed
DevTools Focusdoel: kop Stap 2. Geen extra stop in de tabvolgorde.

Kladblok

Fout
Kladblok stap1.hidden = true; stap2.hidden = false; // Focus wordt niet bijgewerkt.
Goed
Kladblok <section id="stap2" hidden> <h2 id="stap2-kop" tabindex="-1">Stap 2</h2> </section> <script> // Roep dit aan bij de overgang naar stap 2. function toonStap2() { document.querySelector('#stap1').hidden = true; document.querySelector('#stap2').hidden = false; document.querySelector('#stap2-kop').fo cus(); } </script>
Meer informatie over Focus na een dynamische stap

Zo bouw en controleer je dit

  1. Maak het nieuwe schermdeel zichtbaar voordat je focus verplaatst.
  2. Geef de kop tabindex=-1 zodat je die vanuit JavaScript kunt focussen zonder een extra Tab-stop te maken.
  3. Activeer de vorige stap met het toetsenbord. Luister of de kop wordt aangekondigd en controleer of de volgende Tab bij de juiste bediening uitkomt.

Verbeterde code

<section id="stap2" hidden>
  <h2 id="stap2-kop" tabindex="-1">Stap 2</h2>
</section>
<script>
  // Roep dit aan bij de overgang naar stap 2.
  function toonStap2() {
    document.querySelector('#stap1').hidden = true;
    document.querySelector('#stap2').hidden = false;
    document.querySelector('#stap2-kop').focus();
  }
</script>

JavaScript · Een opslagmelding laten voorlezen

Na een klik op ‘Opslaan’ verschijnt de tekst ‘Wijzigingen opgeslagen’. In beide versies is de tekst zichtbaar. In de foutieve versie staat die in een gewone alinea. In de verbeterde versie werkt JavaScript een bestaande statusregio bij, zodat een schermlezer de melding kan aankondigen terwijl de focus op de knop blijft.

Website

Fout
Browser · voorbeeld.nl Profiel bewerken Opslaan Wijzigingen opgeslagen Melding kan onopgemerkt blijven.
Goed
Browser · voorbeeld.nl Profiel bewerken Opslaan Wijzigingen opgeslagen Schermlezer kan dit aankondigen.

DevTools · toegankelijkheid

Fout
DevTools · Toegankelijkheid Melding geselecteerd Gewone alinea Geen live-regio
Goed
DevTools · Toegankelijkheid Melding geselecteerd Role: status Live-regio: polite

Kladblok · broncode

Fout
Kladblok · voorbeeld.html <p id="melding"></p> // Na geslaagde opslag: melding.textContent = "Wijzigingen opgeslagen";
Goed
Kladblok · voorbeeld.html <p id="melding" role="status"></p> // Na geslaagde opslag: melding.textContent = "Wijzigingen opgeslagen";
Meer informatie over JavaScript · Een opslagmelding laten voorlezen

Herstellen en testen

  1. Zet vóór de actie een lege alinea met role="status" in de HTML. Laat die in de pagina staan.
  2. Werk pas nadat de opslag is gelukt de tekst bij via textContent. Bij een mislukte opslag geef je een passende foutmelding.
  3. Inspecteer de alinea in DevTools. Controleer de statusrol en de impliciete beleefde live-regio, die wacht op een geschikt moment om de melding aan te kondigen.
  4. Activeer Opslaan met het toetsenbord. Controleer met een schermlezer of de bevestiging wordt aangekondigd en de focus op Opslaan blijft.

Verbeterde voorbeeldcode

<button id="opslaan" type="button">Opslaan</button>
<p id="melding" role="status"></p>
<script>
  // Oefenvoorbeeld: deze klik simuleert een geslaagde opslag.
  const knop = document.querySelector('#opslaan');
  const melding = document.querySelector('#melding');

  knop.addEventListener('click', () => {
    melding.textContent = 'Wijzigingen opgeslagen';
  });
</script>

W3C over statusmeldingen met ARIA (Engels).

Verder lezen bij W3C. WCAG 2.2 over focusvolgorde en W3C over statusmeldingen.

Toegankelijkheidsopties